KADININ ADI VAR

20 Nisan arasında gerçekleşecek olan Uluslarası İstanbul Film Festivali Kültür Sanat Vakfı tarafından AKBANK sponsorluğunda düzenlenecek. Geçen yıl İstanbul Film Festivali 170.000 seyirciyle rekora koşmuştu. Bu yıl İstanbul Film Festivali farklı kategorilere imza atıyor. ’Kadının adı var’’ bölümünü 1000 Volt Post Prodüksiyon sponsorluğunun üstlendiği filmlerin adları şu şekilde:Uyanış,Matahariler,Güneşli Kent,Bitmemiş Gökyüzü,Ölmek,Kaotik Ana,Küçük Daisy ve Nebreska Prensesi. Kategoriye adını veren ‘’Kadının adı var’’ ataerkil düzenin hegomonyasından kurtulmak isteyen, farklı coğrafyada yaşayan, ekonomik ve sosyal niteliklere sahip olan kadınların fikirlerini özgürce dile getirmelerini,toplumsal konularda hak sahibi olmalarını ve bunun yanı sıra kavramsal olarak ‘’şiddetin’’ sosyo-kültürel yaşamları üzerindeki olumsuz etkilerini anaerkil çerçevesinde anlatıyor. 8 Mart Dünya Kadınlar Günü’nün ardından kadınlara verilen önemin ‘’Kadının adı var’’ başlığı altında İstanbul Film Festivaline konu olan çeşitli filmler aracılığıyla sağlanması tüm kadınlarımızın seslerini duyurmaları için iyi bir fırsat.Bu bağlamda geleneksel sinemadan dünya sinemasına geçiş yaptığımızda, feministik görüşlerin öne çıktığı bir platformda bulunan festival filmlerinin üzerinde durduğu ortak nokta kadınların erkeklerle olan yabancılaşmasının handikapları.Festival kapsamı dışında yer alan belgesel nitelikli filmlerdeki kriterlerden biri:baskı kurarak kadını fetişleştiren erkeklerin, kadınların olumlu özelliklerini görememeleri, belki de ‘’Kadının adı var’’ kategorisine parmak basan en önemli unsurlardan birini oluşturuyor.Sekiz filmin gösterileceği bu bölümde Peru’dan Kanada’ya Fransa’dan Brezilyaya doğru uzanan yelpazede önemli yönetmenlerin de filmleri yer alıyor..Bunlardan bazıları:Te Doy Mis Ojos filminin yönetmeni İciar Bollain’in üç kadın dedektifin hayatını konu alan filmi Mataharis ile , Los Amantes del Círculo Polar(Kutup Çizgisi Aşıkları) filmiyle sükse yapan Julio Madem’in son filmi Caótica Ana bölümün dört gözle beklenenlerinden.Amerika’lı yönetmen Wayne Wang’in Smoke ve Karanlık Sokaklarda filminin ‘’auteur’’ yönetmeni Paul Auster ile yaptığı anlaşmadan sonraki yeni filmi olan Princess of Nebreska ise bölümün bağımsız yapımlarından.Yönetmenin San Sebastian Film Festivalinde ‘’Altın İstiridye’’ ödülünü kazanan B bütçeli filmi A Thousand Years of Good Prayers sinemaseverleri ‘’Dünya Festivallerinden’’ bölümüne davet ediyor.
Gelelim festivalin açılış filmine…Bu kez bir ilke imza atarak oyunu kadınlardan yana kullanan festivalin açılış filmi olan Karamel, oyuncu-yönetmen Lübnan’lı Labaki’ye ait.İsrail’in Lübnan’ı bombalamasından dokuz gün önce çekimleri biten film Cannes Film Festival’inde ilgi odağı oldu.Erkek ve kadın ilişkilerine dayalı olan Karamel, zorluklarla mücadele etmenin koşullarını anlatıyor.Kapanış filmi ise Justin Chadwick’in yönettiği The Boleyn Girl. Filmin başrollerinde Hollywood’un ünlü isimleri yer alıyor: Natalie Portman,Scarlett Johansson ve Eric Bona.Hikayesi tarihi olaylara dayanan film Sekizinci Henry’nin başka bir kadınla eşine ihanet ederek aldatması, tam bir aşk üçgenine mesken olurken kadın-erkek çatışmasını ortaya koyuyor.Bununla ilintili olarak ’’Kadının adı var’’ sloganıyla festivale misafir olan bu bölüm unutulan değer yargılarının yüzeye çıkmasını hedefleyerek tüm benlikleriyle var olma mücadelesi sürdüren kadınların;zayıf ve güçlü yönlerini,kırılgan oluşlarını ,kendi çizgilerinde ilerleyişlerini ve hiç olmadıkları kadar özgürlüklerine bağlılıklarını dile getirerek geçmişle bugün arasında bir köprü kuruyor.Demokratik açıdan bakıldığında günümüzde kadınlara özgü insan haklarının kitle iletişim araçlarıyla sağlanması parantez açarsak ‘’beyazperde’’her konuda olduğu gibi bu konuya da ışık tutuyor.Bir diğer yandan da belli bir amaca hizmet ederek sanatsal içeriğini koruyan filmlerin anlatacakları çok şey var:Şiddet,maddi sıkıntı,kimlik çatışması ve kültürel çatışma bunların en yerinde örneklerinden.

• Uyanış / Encarnación: Arjantinli genç yönetmen Anahi Berneri’nin ikinci uzun metrajlı filmi, ilerleyen yaşına rağmen kariyerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalan Erni’nin, yeğeninin doğum gününü kutlama vesilesiyle doğup büyüdüğü kasabaya ziyaretini konu alıyor.Tercihlerini onaylamayan ailesiyle hem de bedeninin eskisi kadar genç olmamasının verdiği etkiyle mücadele etmek zorunda kalan Erni ve yeğeniyle olan ilişkisi üzerinden kadın bedenine algımızı yönlendiren film, Toronto Film Festivali’nde En Yenilikçi Film Ödülü’ne layık görüldü.

• Matahariler / Mataharis:Te Doy Mis Ojos’un yönetmeni olarak tanıdığımız İspanyol yönetmen Icíar Bollaín, son filmi Matahariler’de gündelik hayatın mataharilerinin hikâyelerini anlatıyor. Özel bir detektiflik bürosunda çalışan üç kadının hem üzerinde çalıştıkları vakaları hem de gündelik hayat sıkıntılarını, eşleriyle yaşadıkları sorunları, çocuk bakmalarını, ev işi yapmalarını izlerken, kadının kamusal ve özel alandan ayrıştırılan kimliklerinin çatışmasına tanıklık ediyoruz.

• Güneşli Kent / Secret Sunshine: Kırk yaşında yönetmenliğe başlayan , 2002 yapımı Vaha ile sınırları zorlayarak çok sayıda ödül toplayan, 2003’ten bu yana Güney Kore’nin Kültür Bakanı olarak görev yapan Lee Chang-dong, Güneşli Kent’te, kocasını kaybeden bir kadının hayatına yeni bir başlangıç yapmak üzere büyük kentten bir kasabaya taşınmasını beyazperdeye aktarıyor.Başrolündeki Do-yeon Jeon, Cannes’da En İyi Kadın Oyuncu Ödülünü kazandı.

• Bitmemiş Gökyüzü / Unfinished Sky: Devrimin Çocukları adlı filmiyle adını duyuran Avustralyalı yönetmen Peter Duncan’dan, birbirlerine tamamen yabancı bir kadın ve erkeğin ortak bir nokra üzerinde buluşmalarının gerilimli ve duygusal hikâyesi. Yalnız bir çiftçi olan John Waldring ile başına gelen talihsiz olaylardan köşe bucak kaçan Afgan mülteci Tahmeena’nın hikâyesi, 1998 yapımı The Polish Bride adlı filmin esnek bir uyarlaması.

• Ölmek Zamanı / Time To Die: Polonyalı yönetmen Dorota Kedzierzawska’nın efsanevi tiyatro ve sinema oyuncusu Danuta Szaflarska’yı başrolünde oynattığı filmi, 93 yaşındaki oyuncuya bir saygı duruşu niteliğinde. Yaşlı bir kadının günlük hayatındaki zorlukları ve mazisinde yaşattığı anıların su yüzüne çıkarak kalıcı etkiler yaratmasını konu alan film, siyah beyaz görüntüleriyle de ön plana çıkıyor.

• Kaotik Ana / Chaotic Ana: Kutup Çizgisi Âşıkları ve Seks ve Lucia gibi filmleriyle beyazperdeye adını kazıyan İspanyol yönetmen Julio Medem’in son filmi Kaotik Ana, 22 yaşındaki Ana’nın 4 yıl önceki yaşantısına uzanırkan tüm , 20’li yaşlardaki genç kızların ibret almasını hedefliyor. Charlotte Rampling ve ünlü İspanyol şarkıcı Bebe gibi oyuncuların yer aldığı film, hem görselliği hem de derinliğiyle göz kamaştırıyor.

• Küçük Daisy / Daisy Diamond: Gece Gündüz ile tanıdığımız Danimarkalı yönetmen Simon Staho’nun filmi, hayatındaki en önemli isteği oyuncu olmakken kendisini anne olarak bulan bir kadının melankolik hikayesini anlatıyor.Annelik duygusuyla yüzleşmenin olumlu ve olumsuz yönlerini ele alan film oldukça sert bir dille eleştiriyor.

• Nebraska Prensesi / The Princess of Nebraska: Amerikan Bağımsız Sinemasının öncü isimlerinden Wayne Wang’in, yazar Yiyun Li’nın kısa hikâyesinden uyarladığı filmi, Nebraska’da eğitim gören hamile Çinli kadının kürtaj olmaya karar vermesinin ardından kendi iç dünyasına yaptığı yolculuğa tanık oluyoruz. Bağımsız nitelikli bir B filmi olan Nebreska Prensesi,Çin’li bir kadın’ın Amerika’daki macerasını mercek altına alıyor.

COLD CASE

Tozlu dosyalar denince ilk aklınıza gelen şey nedir? Rafların en ücra köşelerinde duran eski püskü kağıt parçacıkları…Düşünsenize bu kağıt parçalarının tarihimizle olan bağlantısını.Bu bağlamda geçmişimizde meydana gelen olaylar zincirine parantez açarsak suç işleme ve buna bağlı olarak gelişen intikam duygusu yıllar sonra kapımıza dayanırsa,bu duyguyla yüzleşmemek için çabalayan suçluların buluştuğu bir platformda Cold Case gibi bir dizi ortaya çıkmış.Aslında dizinin ortaya çıkış amacı oldukça enteresan.Dizinin yaratıcısı olan Meredith Stiehm kulağımıza çalınanlara göre yapımcıların kapısını tıklatmış ve şöyle demiş:’’Bu diziyi ilginç kılan kan ya da vahşeti ekrana yansıtmadan çeşitli ‘’flashback’’ler aracılığıyla geçmişle kurulan bir bağ’’.Yapımcı Jerry Bruckheimer bu projenin gerçekleşmesine onay verdikten kısa bir süre sonra ipleri Meredith Srtiehm’ın ellerine teslim ederek, klasik çizginin dışında bir polisiye dizisine imza atmış olurlar.Kısaca konusundan söz edelim.Philedelphia’da dedektiflik yapan kadın karakterimiz Lilly Rush(Kathryn Morris), yirmibeş yıl önce işlenmiş bir cinayetin çözülmesine ayna tutarak dizinin ana motiflerinden birisini oluşturur.Lily Rush’ın en göze çarpıcı özelliği soğukkanlı olmasına karşın;olaylara duygusal ivme kazandırma yetisini içgüdüsel olarak kullanmasıdır.Psikolojik açıdan ele alındığında, kendi hayatı ile suçluların yaşadıklarını aynı çizgi üzerinde birleştirerek nihai bir sona ulaşır.Nitekim dizinin kilit ismi olan karakterimiz davaları çözerken tek başına değildir.Takım arkadaşları Scotty Valens (Daniel Pino),Nick Vera (Jeremy Ratchford),Will Jeffries (Thom Barry) ve patronları John Stillman (John Finn) sayesinde tekrardan açılan davalar kapanmış yaraların kanamasına sebebiyet vermesi fütursuzca suçluların duyduğu vicdan azabına son verirken diğer taraftan da suçluların yeniden suç işlemesine yol gösterici olur.Peki bu dosyalar neden tekrar açılıyor? yanıtı çok basit.Teknolojinin yaşamımızda hayati bir rol oynamadığı dönemde, organize işlerin de davalara bakacak cesareti olmadığından (kimi zamansa bu işin bir parçası haline geldiklerinden) ötürü,dosyalar kapatılmış.Tek ana düşünsel figüre bağlanan bu görüşü‘’Unamerican’’ tarzı olarak sınıflandırmak muhtemel.Normların dışına çıkmayı ilke edinen Cold Case’in , ilk sahnesi ‘’flashback’’ ile açılır ve bir cinayet işlenir.İlerleyen dakikalarda ise ‘’flashforward’’larla gündelik yaşamdan çeşitli kesitler ekrana yansırken;yer yer kahraman polislerimizin de dünyalarına doğru yolculuk yaparız.Böylece bütünün parçalarını oluşturan yapısıyla kendi özgün tarzını etraflıca oluşturur.Günümüz retrospektifinin bakış açısına göre, suç işleyenlerin kontak kurduğu kişilerle irtibata geçilip,gerçeğe ulaşmanın yolları diyaloglarla sağlanırken, Rush ve ekibinin sorguya çektiği kişi,birkaç saniyeliğine gençliğine döner.Dizinin alamet-i farikası ise finalde Lily Rush’ın faili meçhul cinayetin çözülmesiyle kurbanı bir an için görmesidir.

Gelelim dizi hakkındaki ufak ayrıntılara:

Dizideki suçlular sahne aralarıda gençlikleri ile ekrana gelirler
Her dava sona erdiğinde Lilly Rush kendi beynindeki kurban görüntüleriyle baş başa kalır.
Dizinin bitişindeki müzik cinayetin işlendiği tarihe göre seçilir.

Cold Case’te olaylar paralel ve çapraz kurguyla anlatıldığından; köstümler,dekor ve müzik gibi ayrıntılar;çağın yaşam biçimine göre şekillenir.Teatral mizansenler içinde dizinin sloganını oluşturan ‘’Kanıtlar asla ölmez’’ hem adaletin yerini bulduğunu hem de depoya atılmış dosyaların yeniden gündeme geldiğini gösteriyor.Tüm diziler arasında arketip olma gücüne erişen Cold Case’in atardamarını oluşturan en önemli unsurlardan biri teknik zamanın mesken tuttuğu mekana göre seçilen müzikleri.Bununla ilintili olarak ,hem sanat yönetimi açısından oldukça önemli bir zemin oluşturuyor hem de karakter draması açısından spekülatif bir alt yapı inşa ediyor.

Karakter analizleri:

Lily:Mücadeleci,duygusal,vicdanlı,güçlü,kendinden ödün vermeyen,başarılı,gizemli,anlayışlı ve inançsız,yalnızlık duygusuna kapılan,işkolik ve yardımsever

Scotty Valens: Sorunlu bir geçmişe sahip,asabi,yalnızlığı seven,aynı zamanda Lily Rush’ın en iyi iş arkadaşı,mutsuz,umutsuz ve şanssız

Nick Vera:Mutsuz,ümitsiz,hayattan kopmuş,bunun dışında kendisi hakkında çok detaylı bir bilgiye sahip değiliz.

John Finn:Patron,anlayışlı,gözlemci,paylaşımcı,olduğu gibi görünen ve yardımsever

Dördüncü sezonuyla Cnbc-e kanalında yayın hayatına devam eden Cold Case’in ilk bölümünde; TV’de izlediklerinden dolayı etkilenen intihar eğilimli gençlerin, bunu oyun haline getirerek etrafındakilere ateş açmaya başlamalarını konu alıyordu.Bu sezonun faili meçhul dosyalarının en yenisi 2003, en eskisi de 1947 yılına ait.Ortadan kaybolan bir madencinin,yeni doğmuş bir bebeğin ve otistik bir çocuğun ailesinin başına gelenler bu sezonki çözülmesi gereken esrarengiz olayların bazılarından.İlerleyen bölümlerde neler olacağını heyecanla ve merakla bekliyoruz.